Romaxe de San Xusto

A Romaxe de San Xusto en Cotobade (Pontevedra, Galicia) é unha romería tradicional que mestura actos relixiosos coa festa ao aire libre: misa e procesión en honra ao patrón, música tradicional (gaitas e pandereteiras), bailes como a muiñeira, postos de comida e verbena nocturna. É un perfecto exemplo da festa rural galega, con ambiente familiar e gastronomía local.

A romaxe ten as súas raíces nas xuntanzas de parroquia propias do mundo rural galego, cando as comunidades se reunían no día do santo patrón para cumprir promesas, asistir á misa e compartir a merenda. Ao longo dos séculos a celebración foi incorporando elementos civís —estandartes, romarías e verbena— mantendo, iso si, o carácter relixioso e comunitario que define as festas de parroquia en Galicia.

Culturalmente, a romaxe combina tradición relixiosa e folclore popular: as gaitas, pandeiretas e grupos de música tradicional interpretan muiñeiras e alalás; pandeireiras e agrupacións locais conservan pezas do cancioneiro galego. A indumentaria popular pode aparecer nos actos máis tradicionais (roupas de labranza, mantos ou algún traxe típico), e non faltan rituais como as ofrendas ao santo ou momentos de oración colectiva. A queimada e as copas de viño albariño ou mencía forman parte do ritual gastronómico e social da festa.

Os actos habituais inclúen: misa solemne e procesión con imaxe do santo pola contorna, ofrendas florais, romaría no entorno da igrexa ou dun campo da festa con mesas e mantas, postos de artesanía local e productos agroalimentarios, comida compartida (empanadas, churrasco, pulpo a feira en moitos festexos galegos), actuacións de bandas e grupos folclóricos, actividades infantís e, ao caer a noite, verbena con orquesta ou DJ. Algunhas romaxes incorporan sesións de música tradicional ao mediodía (conxuntos de gaitas) e concursos de bolos ou carreiras populares segundo a tradición local.