San Xoán

San Xoán en Lousame es la celebración popular del solsticio con fogueiras, verbenas y ritos de auga que combinan tradición rural galega y festa patronal. Es una noite de lume, música (gaita, pandeireta) e ledicia comunitaria.

La raíz de San Xoán está en antiguas celebraciones del solsticio de verán que fueron cristianizadas como la festividad de San Xoán (San Juan Bautista). En Galicia estas prácticas se mantuvieron vivas en plazas, ribeiras e ermos, conservando elementos como la fogueira, as herbas de San Xoán e rituales vinculados áquel tempo do ano.

La cultura local se expresa en bailes tradicionais (muiñeira), música con gaita e pandeireta, e en el uso de plantas como a herba de San Xoán para protección. Las verbenas con orquesta, a iluminación das fogueiras e a convivencia nas prazas son ejes identitarios. Muchas parroquias añaden procesións curtas en torno á igrexa parroquial ou a ermida do seu patrón.

As actividades típicas inclúen a preparación das fogueiras nas prazas e beiras, a queima ao caer a noite, verbenas con orquestra e DJs, foiros de petiscos e fogos artificiais. Na medianoche moita xente acode á auga (ribeira ou praia se hai) para o baño ritual e se realizan rituais coa herba de San Xoán. Non acostuman a faltar procesións ou misa solemne en honra do santo nin romerías ata a ermida da parroquia.